Operacje deformacji bunionette

Deformacja bunionette, inaczej nazywana kostką krawca jest deformacją stopy polegającą na bocznym odchyleniu V kości śródstopia. Niekiedy nazywana jest przez pacjentów „halluksem V palca”. Więcej o deformacji bunionette patrz Bunionette.

Często dolegliwości występujące w tej chorobie udaje się zmniejszyć poprzez modyfikację obuwia lub przy użyciu leczenia przeciwzapalnego. Jednak w przypadku przewlekle występujących dolegliwości związanych z deformacją bunionette, często konieczne jest leczenie operacyjne.

W zależności od typu deformacji, a także stopnia deformacji, wykonuje się różne typy operacji.
W deformacji bunionette wyróżnia się 3 typy deformacji. W typie I obserwujemy jedynie poszerzenie głowy V kości śródstopia. W typie II obserwujemy zakrzywiony kształt V kości śródstopia, z prawidłowym kątem między IV i V kością śródstopia. Natomiast w typie III występuje powiększony kąt między IV i V kością śródstopia.

W I typie deformacji można zastosować mało inwazyjną operację polegająca na ścięciu bocznej części głowy V kości śródstopia. Operację można wykonać z niewielkiego ok. 3 cm cięcia skórnego. Jednak deformacja I typu zdarza się rzadko, co więcej w miejscu wyciętego fragmentu kostnego może wytworzyć się dość gruba blizna, co może spowodować brak zauważalnej poprawy. Dlatego też ten typ operacji wykonuje się wyjątkowo rzadko. Natomiast ścięcie bocznej okolicy V kości śródstopia często stosuje się jako dodatek do innych metod operacyjnych. W II i III typie deformacji wykonuje się osteotomię V kości śródstopia. Operacje te polegają na przecięciu V kości śródstopia i przesunięciu głowy V kości śródstopia w kierunku IV kości śródstopia, w celu zwężenia stopy.
W zależności od miejsca przecięcia osteotomie V kości śródstopia można podzielić na:

  • podgłowowe
  • trzonu

Osteotomie podgłowowe:
  • Weil
  • Chevron
  • Scarf
  • inne
Osteotomie podgłowowe wykonuje się w dalszej części V kości śródstopia, tuż przed głową V kości śródstopia. Cechują się dobrą stabilnością oraz dobrym potencjałem do gojenia, ponieważ w tej okolicy kość jest dobrze ukrwiona i dlatego metody te są stosowane najczęściej. Na ogół po przesunięciu głowy V kości śródstopia wykonuje się stabilizację tytanowymi wkrętami.

Osteotomie trzonu – wykonuje się je w środkowej części kości. Teoretycznie wydają się łatwiejsze do wykonania, ponieważ wystarczy nieznacznie zrotować dalszy fragment kości tak, aby uzyskać duże przemieszczenie głowy V kości śródstopia. W rzeczywistości kość w tej okolicy jest znacznie gorzej ukrwiona, przez co gorzej się goi. Dodatkowo zespolenie w tej okolicy jest mniej stabilne, co zwiększa ryzyko destabilizacji i wtórnego przemieszczenia.

Metody miniinwazyjne

W leczeniu operacyjnym deformacji bunionette dobrze sprawdzają się metody małoinwazyjne, zwane również przezskórnymi. Polegają na wykonaniu punktowego nacięcia skóry, następnie pod kontrolą RTG, z wykorzystaniem specjalnego freza, dokonuje się przecięcia kości i jej przesunięcia. W tej metodzie można zastosować stabilizację drutem Kirschnera, jednak zazwyczaj nie stosuje się żadnych implantów, a stabilizację pooperacyjną uzyskuje się, zakładając opatrunek. Zaletą tej metody jest mała inwazyjność zabiegu, niewielka blizna skórna. Wadami jest dłuższy czas zrastania kości, dłużej utrzymujące się blizny, a także nieco większe ryzyko utraty prawidłowego ustawienia kości.

Procedury towarzyszące

Operacjom wykonywanym w deformacji bunionette czasami towarzyszą inne procedury. Najczęściej wykonywane to:
  • operacje palucha koślawego – często deformacja bunionette jest częścią szerszej deformacji przodostopia, zwanej stopą rozpłaszczoną (ang. Splay foot). W takim przypadku zazwyczaj występuje równocześnie paluch koślawy. U takich Pacjentów w czasie jednej operacji wykonuje się osteotomie I oraz V kości śródstopia
  • operacja młotkowatej deformacji palca V – czasami deformacji typu bunionette towarzyszy młotkowata deformacja palca V. Wówczas należy jednocześnie wykonać korekcję tej deformacji. Zazwyczaj wykonywane jest usztywnienie (artrodezę) stawu PIP palca V. Często trzeba dołączyć wydłużenie ścięgna prostownika (ścięgno EDM) palca V
  • przywiedzenie palca V – niekiedy deformacji bunionette towarzyszy przywiedzenie palca V tzn. konfliktowanie palca V z palcem IV. W trakcie operacji należy uwolnić torebkę stawową od strony przyśrodkowej. Zdarza się, że w przypadkach zaawansowanych, kiedy palec V nakłada się na palec IV, trzeba wyciąć podstawę paliczka bliższego palca V.

Postępowanie pooperacyjne

Przez 6 tygodni po operacji pacjent chodzi w bucie pooperacyjnym. Zazwyczaj jest to but odciążający przodostopie, czasami stosuje się inny typ buta. Ważne jest zmniejszenie ilości chodzenia, zwłaszcza przez pierwsze 2-3 tygodnie. W tym czasie należy głównie siedzieć z noga uniesioną do poziomu w celu minimalizowania obrzęku. Bardzo ważna jest również odpowiednia rehabilitacja, którą zaczynamy w okolicach 5-6 tygodnia. Rehabilitacja ma na celu mobilizację blizny, rozćwiczenie palca, a także naukę prawidłowego chodu.