Operacje złamań w obrębie stawu kolanowego

Staw kolanowy wraz ze stawem skokowym należy stawów, które najczęściej są narażone na różnego rodzaju uszkodzenia, w tym złamania. Jak leczy się złamania w obrębie stawu kolanowego i jakie są wskazania do operacji? Czy po operacji stawu kolanowego potrzebna jest nam rehabilitacja?

Złamanie w obrębie kolana - rodzaje złamań

W obrębie stawu kolanowego łączą się za pomocą swoich powierzchni stawowych dwie ważne kości - kość udowa i kość piszczelowa. Równie ważnym elementem stawu kolanowego jest rzepka, czyli największa w organizmie człowieka trzeszczka (trzeszczka to niewielka kość położona w obrębie stawu). Rzepka pełni nie tylko funkcje ochronne w stosunku do stawu kolanowego, ale również zapewnia prawidłowy zakres ruchów w stawie. Element ten dzięki połączeniom z odpowiednimi więzadłami umożliwia nam wyprost kolana.
Złamania, które mogą dotyczyć stawu kolanowego to przede wszystkim:
  • złamania dalszego końca kości udowej;
  • złamania bliższego końca kości piszczelowej;
  • złamania rzepki.

Złamanie bliższego końca piszczeli

Złamania te kontaktują się z jamą stawową stawu kolanowego i mogą prowadzić do powstania krwiaka w jego obrębie, a także zmian zwyrodnieniowych. Do złamań tego odcinka kości piszczelowej należą:

  • złamania kłykci piszczeli - najczęściej złamaniu ulega kłykieć boczny, rzadziej kłykieć przyśrodkowy. Powierzchnie stawowe kłykci kości piszczelowej wchodzą w skład stawu kolanowego. Złamaniu może ulec jeden kłykieć, ale również oba kłykcie. Takie złamanie nazywamy złamaniem dwukłykciowym. Charakteryzuje się ono zazwyczaj znacznym uszkodzeniem powierzchni stawowych;
  • złamania z oderwania - np. złamanie wyniosłości międzykłykciowej piszczeli;
  • złamanie nasady kości piszczelowej.

Złamanie końca bliższego piszczeli - operacja

Większość złamań w tym obszarze wymaga jedynie leczenia zachowawczego, jednak w niektórych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne. Wskazania do operacji to przede wszystkim:

  • obniżenie i niezborność powierzchni stawowych;
  • złamania z przemieszczeniem (czyli złamania awulsyjne);
  • uszkodzenia więzadeł;
  • uszkodzenia naczyń i nerwów w obrębie stawu kolanowego.

  • Operacja kolana w przypadku złamania końca bliższego piszczeli ma na celu przede wszystkim otworzenie powierzchni stawowych. W tym celu stosuje się m.in. uzupełnianie ubytków przeszczepami kości gąbczastej, a także zespolenia np. z użyciem śrub lub płytek. W przypadku uszkodzenia nerwów, czy naczyń krwionośnych podczas operacji należy je odpowiednio zaopatrzyć.

Złamanie końca dalszego kości udowej - operacja

W złamaniach dalszego końca kości udowej, z uszkodzeniem stawu kolanowego mamy do czynienia w sytuacji złamania kłykci kości udowej. Również w tym przypadku mamy do czynienia ze złamaniem kłykcia bocznego, kłykcia przyśrodkowego lub obu tych kłykci.

Złamania wewnątrzstawowe końca dalszego kości udowej należą do najcięższych złamań tego obszaru. Takie złamanie często jest następstwem uderzenia kolanem o deskę rozdzielczą samochodu w czasie wypadku komunikacyjnego. Złamania wewnątrzstawowe dalszego końca kości udowej w większości przypadków wymagają wykonania zabiegu operacyjnego, ponieważ odłamy kostne są zazwyczaj przemieszczone. Obecnie preferuje się operacje jak najmniej inwazyjne.

Typowy zabieg operacyjny w obrębie kolana zaczyna się od znieczulenia ogólnego lub przewodowego oraz odpowiedniego ułożenia pacjenta. W sytuacji złamania końca dalszego kości udowej, klasycznie stosuje się cięcie boczne. Konieczne jest również nacięcie powięzi szerokiej oraz rozwarstwienie włókien bocznej głowy mięśnia czworogłowego uda. W następnym kroku otwiera się staw kolanowy i nastawia odpowiednio odłamy kostne tak, by ustawić powierzchnie stawowe w sposób poprawny anatomicznie. W przypadku złamania jednego z kłykci kości udowej typowo wykonuje się zespolenie z wykorzystaniem dwóch śrub gąbczastych, co pozwala na uniknięcie przemieszczania się odłamu kostnego. W zależności od typu złamania stosuje się również specjalne płyty oraz kierunkowe druty Kirschnera.

Nieodpowiednio leczone złamanie przezstawowe może prowadzić do ograniczenia ruchomości stawu, przykurczów, a także pojawienia się w jego obrębie zwyrodnień, dlatego tak ważne jest przeprowadzenie zabiegu, gdy jest on wskazany. Zabieg operacyjny jest także niezwykle ważny, gdy na skutek złamania dojdzie do uszkodzenia tętnicy podkolanowej oraz nerwów - piszczelowego lub strzałkowego.

Złamanie rzepki - operacja kolana

Do złamań w obrębie rzepki dochodzi najczęściej na skutek bezpośredniego urazu, który następuje przy zgiętym stawie kolanowym. Złamania rzepki dzieli się umownie na:

  • złamania poprzeczne;
  • złamania wielofragmentowe;
  • złamania brzegów rzepki.

W przypadku złamania rzepki nie zawsze konieczne jest wykonanie operacji. W sytuacji złamania wielofragmentowego nieprzemieszczonego możliwe jest leczenie zachowawcze z wykorzystaniem opatrunku gipsowego na wyprostowanym kolanie.

Wskazaniem do przeprowadzenia operacji jest przede wszystkim otwarty charakter złamania oraz uszkodzenie aparatu wyprostnego stawu kolanowego. Po nastawieniu odłamów kostnych, można zastosować zespolenie popręgiem Webera (są to specjalne druty, które odpowiednio fiksują odłamy kostne). Przy złamaniach poprzecznych pomocne może okazać się zastosowanie prętów. Czasami stosuje się również pętlę z drutu, którą otacza się złamaną rzepkę. W bardzo rzadkich przypadkach, przy niemożności wprowadzenia innego postępowania, konieczny bywa częściowe, a nawet całkowite wycięcie rzepki.

Co po operacji kolana?

Aby wrócić do pełnej sprawności po operacji kolana, należy w odpowiednim momencie podjąć skuteczną rehabilitację. Rehabilitacja kolana pozwala bowiem na uniknięcie m.in. przykurczów i zaników mięśniowych. Szczególnie polecane w tym przypadku metody rehabilitacyjne to:

  • kinezyterapia - czyli tak zwane leczenie za pomocą ruchu. Kinezyterapia polega na wykonywaniu odpowiednich ćwiczeń ruchowych zalecanych przez fizjoterapeutę. Mogą to być zarówno ćwiczenia bierne, jak i czynne;
  • terapia manualna - polega na masażu określonych partii ciała i stosowaniu specjalnych technik uciskowych oraz chwytów;
  • fizykoterapia - często stosuje się krioterapię, czyli lecznicze właściwości niskich temperatur.

  • Po operacji kolana warto udać się do doświadczonego fizjoterapeuty lub lekarza specjalisty rehabilitacji, który w zależności od doznanego urazu i rodzaju leczenia, zaleci nam odpowiedni rodzaj rehabilitacji.