Na choroby układu krwionośnego cierpi coraz większy procent populacji, co więcej od lat pozostają one pierwszą przyczyną zgonów w Polsce. Wszystko przez rosnące tempo życia i związane z tym zaniedbania żywieniowe, nieustanne narażenie na stres, a także spędzanie znacznej części dnia w pozycji siedzącej. Obowiązki zawodowe często powodują także, że zapominamy o aktywności fizycznej czy wykonywaniu badań kontrolnych. Powszechność występowania wymienionych czynników i problemy zdrowotne, jakie za sobą niosą, sprawiają, że chirurgia naczyniowa staje się jedną z najprężniej rozwijających się dziedzin medycyny. Jakimi dokładnie chorobami zajmuje się chirurgia naczyniowa? Jakie badania i metody leczenia wykorzystuje? I kiedy warto odwiedzić lekarza o tej specjalizacji?
 

Chirurgia naczyniowa - co to za dziedzina medycyny?

Chirurgia naczyniowa, inaczej nazywana również angiochirurgią to dziedzina medycyny, a konkretnie chirurgii zajmująca się zabiegami inwazyjnymi i nieinwazyjnymi na tętnicach, żyłach i naczyniach limfatycznych. Jednak lekarze tej specjalizacji nie ograniczają swoich działań wyłącznie do sali operacyjnej, stawiają również diagnozy i walczą z dolegliwościami związanymi z wymienionymi elementami organizmu. Chirurgami naczyniowymi mogą zostać lekarze, którzy ukończyli II stopień specjalizacji z chirurgii ogólnej, co czyni tę profesję jedną z bardziej wymagających.

Jakimi chorobami zajmuje się chirurgia naczyniowa?

Jak już zostało wspomniane chirurgia naczyniowa, zajmuje się leczeniem chorób dotyczących tętnic, żył i naczyń limfatycznych, jednak to bardzo ogólne pojęcie, które w pierwszej chwili może nie budzić żadnych skojarzeń. Dla pełnego zrozumienia obszaru działań tej specjalizacji należy przytoczyć najczęstsze schorzenia naczyń, a należą do nich:

  • miażdżyca - choroba atakująca tętnice, której patogeneza polega na tworzeniu się blaszek, zmniejszających światło naczynia i utrudniających przepływ krwi. Bywa bezobjawowa lub manifestuje się w postaci bólów wieńcowych, dolegliwości neurologicznych, albo jako chromanie przestankowe. U pacjentów, u których środki farmakologiczne nie dają pożądanego rezultatu, udrażnia się zamknięte naczynia, albo wykonuje pomosty tzw. by- passy, omijające zwężenia;
  • choroba zakrzepowo-zatorowa - spowodowana całkowitą lub częściową niedrożnością tętnic. Jej konsekwencją może być zator w tętnicy płucnej będący stanem zagrożenia życia. Jeśli jest częściowy u pacjenta, można zaobserwować: duszność, przyspieszenie tętna i oddechu, bladość, kaszel i ból zamostkowy. Chirurgia naczyniowa leczy zator tętnicy płucnej poprzez zabieg embolektomii lub przezskórnego leczenia wewnątrznaczyniowego;
  • zespół stopy cukrzycowej - charakteryzuje się powstaniem owrzodzeń i zmian martwiczych na powierzchni stopy. Choroba jest skutkiem nieodpowiednio leczonej cukrzycy i prowadzi do zaburzeń czucia. Chirurg naczyniowy usuwa martwe tkanki, po to, by zapobiec zakażeniu w innych częściach kończyny dolnej, jeżeli mimo zastosowania terapii nie ma poprawy, konieczna może okazać się amputacja kończyny zmienionej martwiczo;
  • przewlekła niewydolność żylna - to zespół objawów będących wynikiem długotrwałego poszerzenia naczyń żylnych i związanego z tym wzrostem ciśnienia żylnego.

Poza wymienionymi jednostkami chorobowymi chirurgia naczyniowa leczy także: zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, określane jako choroba Buergera, tętniaki, nowotwory układu chłonnego i krwionośnego, zwężenia tętnic i żył, powstałe z różnych przyczyn, oraz stany zapalne naczyń.

Kiedy należy wybrać się do chirurga naczyniowego?

Do chirurga naczyniowego powinny zgłosić się osoby, które zaobserwowały u siebie żylaki, pajączki lub inne dolegliwości wynikające z problemów z naczyniami, a także wszyscy borykający się z obrzękami kostek, skurczami i uczuciem ciężkości kończyn dolnych. Kolejnymi wskazaniami do zapisania się na wizytę u tego specjalisty są mrowienia i sine przebarwienia na skórze, będące znakiem zapalenia lub pęknięcia żylaków, ewentualnie obniżonego przepływu krwi. Jak najszybsza interwencja lekarska jest wskazana u pacjentów odczuwających duszności, bóle za mostkiem i ogólny niepokój, mogą to być sygnały opisywanego już zatoru tętnicy płucnej, co jest stanem zagrożenia życia. Rzecz jasna konsultacja z angiochirurgiem może być zasugerowana także przez lekarza o innej specjalizacji, który podejrzewa chorobę naczyń.

Chirurgia naczyniowa - jakie badania wykorzystuje?

Wizyta u chirurga naczyniowego rozpoczyna się zwykle od zebrania wywiadu, w trakcie którego lekarz pyta o bieżące dolegliwości i istniejące choroby przewlekłe. Do ustalenia diagnozy niezbędne jest również badanie przedmiotowe pacjenta. W celu potwierdzenia rozpoznania konieczne może okazać się wykonanie badań, przy czym najczęściej przeprowadza się:

  • USG Dopplera tętnic szyjnych i kręgowych, USG dopplerowskie kończyn górnych i dolnych lub badanie dopplerowskie tętnic trzewnych, w zależności od tego, jakie objawy dokuczają pacjentowi. Badanie ocenia przepływ krwi w tętnicy, uwidaczniając jej drożność i ewentualne zatory lub przewężenia. Na podstawie badania lekarz może sprawdzić, czy pacjent nie jest zagrożony zatorowością płucną lub chorobą zatorowo - zakrzepową. USG Dopplera jest bezbolesne i nie wymaga specjalnego przygotowania;
  • angioskopię - ta technika diagnostyczna pozwalająca na zaobserwowanie wnętrza naczyń wieńcowych. Zalicza się ją do badań inwazyjnych, z tego powodu bada się nią naczynia o większej średnicy. Angioskopia umożliwia ocenę zaawansowania blaszek miażdżycowych;
  • tomografię komputerową tętnic i żył;
  • arterografię - to badanie polega na podaniu kontrastu do tętnicy przez wprowadzony cewnik. Umożliwia ocenę drożności naczynia;
  • flebografię i limfografię - podanie kontrastu do żyły lub naczynia limfatycznego pozwala na zobrazowanie naczynia na zdjęciu rentgenowskim.

Metody leczenia stosowane w chirurgii naczyniowej

Zakres chirurgii naczyniowej jest dość szeroki, poza leczeniem operacyjnym, możliwe jest także stosowanie technik wewnątrznaczyniowych lub podjęcie działań terapii zachowawczej. Do najważniejszych technik wykorzystywanych przez lekarzy tej specjalizacji zalicza się:

  • trombektomię - czyli otwarty zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu zakrzepu z naczynia;
  • implantację stentów;
  • skleroterapię żył - polegającą na ich ostrzykiwaniu w celu redukcji przepływu krwi. Zabieg przeprowadzany jest u pacjentów cierpiących na przewlekłą niewydolność żylną;
  • udrożnianie tętnic;
  • stworzenie dostępu naczyniowego u osób przygotowywanych do hemodializ;
  • pomostowanie tętnic - wszczepienie tzw. by-passów omijających miejsce zwężenia w tętnicy wieńcowej, stosowane jest w niektórych przypadkach zawału serca i w zaawansowanej chorobie wieńcowej;
  • angioplastykę - ten przezskórny zabieg umożliwia poszerzenie światła naczyń, zwężonych zwykle na skutek postępu zmian miażdżycowych;
  • leczenie trombolityczne - rozpuszczanie zakrzepu jest pierwszą linią walki z następstwami udaru;
  • embolizacja naczyń - wprowadzenie przez cewnik do naczynia materiału zatorowego powoduje zamknięcie światła naczynia. To zabieg z grupy małoinwazyjnych co oznacza, że wykonuje się go bez konieczności znieczulenia ogólnego, a co najważniejsze bez konieczności otwierania powłok ciała.